شهر گنبد کاووس

گُنبَدِ کاووس يا گنبد قابوس مرکز شهرستان گنبد کاووس در استان گلستان ايران است که جمعيت آن براساس سرشماري سال 1385،درحدود 127,167 نفر بوده‌است.
اکثريت مردم آن را ترکمن‌ها تشکيل مي‌دهند. اين شهر به خاطر دارا بودن يکي از بلندترين برج‌هاي آجري دنيا با همين نام که در قرن يازدهم ميلادي بنا شده‌است، معروف است.

تاريخچه
شهر گنبدکاووس در دوران کهن به جرجان معروف بوده و به دليل قرار داشتن در جاده ابريشم از اهميت بسياري در بازرگاني برخوردار بوده‌است. در طول دورانهاي متمادي، هنگام حکمراني سسلسه‌هاي آل زيار و آل بويه، اين شهر پايتخت ايران بوده‌است. و از آن دوران برج آجري قابوس که احتمالاً مدفن سلطان آل زياري، قابوس بن وشمگير است، ساخته شده که قديميترين ارامگاه سبک ترکمانان سلجوق بوده و ارتفاع آن به 60 متر مي‌رسد و بين سالهاي 1006 تا 1007 ميلادي بنا شده‌است.بعد از دوراني بدليل زلزله شهر گنبد قابوس که نمادي از تمدن اسلامي و جهاني بود با خاک يکسان شده و بعدها بقاياي آن در قسمت شرقيِ شهر گنبد قابوس کشف شد.

شهر کنوني به سال 1305 هجري شمسي، در دوران سلسله پهلوي جهت سکونت عشايرترکمن، به‌دستور رضاشاه بنيان نهاده شد و به سپاس از قابوس بن وشمگير نام آن‌را گنبد قابوس (که اکنون به گنبد کاووس تغيير يافته‌است) نهادند. نقشه اصلي اين شهر توسط کارشناسان آلماني، مطابق با اصول شهرسازي طراحي شد و از اينرو خيابانهاي متقاطعي داشته و با الگوي شطرنجي فاقد معابر تنگ و قديمي است. گنبد کاووس جزو اولين شهرهاي ايران است که در آن شهرداري قدمت درازي دارد. اين شهر امروزه از شهرهاي زيبا و ديدني استان گلستان محسوب مي‌شود.

اقليم و آب و هوا
آب و هواي آن معتدل و مرطوب است و ميزان بارش سالانه حدود 500 ميلي متر است. گنبدکاووس داراي آب و هواي مساعد و خاکي حاصل‌خيز است. آب کشاورزي از رودها و چاه‌ها فراهم مي‌شود و محصولات کشاورزي عبارتند از: گندم، جو، پنبه، بنشن، و ميوه جات. اين شهرستان همچنين پنبه و غلات توليدي را به کشورهاي ديگر صادر مي‌کند
.

شهر گنبد کاووس

مجتمع سوار کاری

مجتمع سواركاری گنبد کاووس در سال ۱۳۴۰ با اهداف مسابقه های كورس اسب دوانی و تولید و پرورش اسب های نژاده تركمن پایه گذاری گردید. پس از انقلاب مجموعه با تصویب شورای انقلاب به سازمان تربیت بدنی واگذار گردید و اکنون به مدت سه سال است كه مجتمع با همگی اموال منقول و غیر منقول به شركت تجهیز و نگهداری اماكن ورزشی سازمان تربیت بدنی واگذار گردید واز سوی دیگر فدراسیون سوار كاری مجموعه را برای مدت نامعلومی از شركت تجهیز اجاره نموده است.
این مجموعه دارای ۱۲۰ هكتار زمین كشاورزی، پاركینگ، فضای سبز، پیست اسبدوانی به مساحت تقریبی ۳۰ هكتار، سوئیت، ویلا، استبل (اصطبل) زمستانه و تابستانه، جایگاه مسابقات واستخر شنامی باشد. مسابقه های اسبدوانی در فصل های بهار و پاییز برگزار می شودو دوستداران ِ بسیاری را از گوشه و كنار كشور به خود جذب می كند.مسابقه های اسبدوانی به جز گنبد کاووس در شهرهای تهران، مشهد، كردستان وبندر تركمن برگزار می گردد.

 مجتمع سوار کاری  مجتمع سوار کاری

 

دریاچه مصنوعی گنبد کاووس

نخستین دریاچه مصنوعی گلستان واقع در گنبد کاووس به مساحت پنج هکتار و گنجایش 120 هزار مترمکعب آب در سال 84 و در ورودی شهر گنبد کاووس احداث شده است .دریاچه مصنوعی گنبد سال 84 همزمان با هفته دولت با مساحت حدود ‪ ۵هکتار و با گنجایش ‪ ۱۲۰هزار مترمکعب آب طراحی و به بهره برداری رسیده است
مساحت اسکله این دریاچه دارای ۸۵ مترمربع و اسکلت آن نیز به صورت بتنی است و با توجه به موقعیت قرار گرفتن این دریاچه و جهت غالب باد به سمت شهر، این دریاچه می‌تواند در تلطیف هوا به ویژه در منطقه جنوب شرقی شهر نقش بسزایی داشته باشد. قرار گرفتن دریاچه در نزدیکی پارک شادی و حاشیه تفرجگاهی به مساحت ‪ ۱۳هکتار، جاذبه های این مکان تفریحی را افزایش داده است.
دریاچه مصنوعی گنبد کاووسدریاچه مصنوعی گنبد کاووس

 

گنبد قابوس (گنبد کاووس)

در کنار باغ ملی شهر گنبدکاووس که سربازخانه قابوس وشمگیر بود، بر روی تپه مصنوعی به ارتفاع 15 متر از زمین‌های اطراف، برجی است بسیار زیبا و باشکوه که هر بیننده محو تماشای آن می‌شود. این برج که مقبره قابوس پسر وشمگیر شمس‌المعالی است و به سرپرستی خود او بنا شده است، از سطح تپه 50 متر ارتفاع دارد که 32 متر آن از پای برج تا قاعده بالای هرم ناقص است و از آغاز مخروط تا نوک آن 18 متر است. آجرهایی که در آن برج بکار رفته از خاک گلشن است که خاک ساروجی است و این خاک را در زمان ساخت برج با اسب از دامنه کوه مینودشت آوردند. این بنا در سال 397 قمری ساخته شده و معماران زبردست و کارگران برای ساختن این برج ده‌ضلعی پنج سال کار کردند. روزنه کوچکی در سقف بنا و رو به شرق ساخته شده که به‌ نظر می‌رسد بازگذاشتن روزنه و به‌خصوص زینت دادن به آن بی‌ارتباط با عادات چندین هزار ساله چادرنشینان نباشد که همیشه منفذ چادرهایشان را رو به آفتاب قرار می‌دادند تا نخستین پرتو آفتاب در هر بامداد به پیکر قابوس بتابد.

متن كتيبه کوفی بنا چنين است:

بسم الله الرحمن الرحيم:به نام خداوند بخشنده مهربان

هذا القصر المعالی:اين است كاخ عالی

الامير شمس المعالی :امير شمس المعالی

الامير ابن امير:امير فرزند امير

قابوس ابن وشمگير:قابوس فرزند وشمگير

امر به بنائه في حياته:فرمان داد به بناي آن در زندگي خويش

سنه سبع و تسعين ثلثمانه قمريه:سال سيصدو نود و هفت قمری

و سنة خمس و سبعين و ثلثمائيه شمسيه:سال سيصدو هفتاد و پنج شمسی

گنبد قابوس (گنبد کاووس)

امامزاده یحیی بن زید

این امامزاده دارای 23150 متر مربع فضای مسقف و شبستان است و در اطراف آن 134 زائرسرا وجود دارد. این امامزاده دارای بنای بزرگ و محوطه‌ای وسیع و رواق آیینه‌کاری شده می‌باشد. در خارج از محوطه امامزاده پارکینگ وسیع و بازارچه‌ای به منظور رفع نیازمندی‌های زوّار و مسافران اعم از صنایع دستی و مواد خوراکی ایجاد شده است. از امتیازات این مکان مذهبی وجود محراب گچ‌بری دوره سلجوقی در جوار ضریح ایشان می‌باشد. این امامزاده در شهرستان گنبد کاووس در نزدیکی شهر تاریخی جرجان قرار دارد. گفته می‌شود یحیی بن زید از نوادگان امام حسین (ع) می‌باشد. وی در زمان یزید با 700 نفر از طرفداران خود در خراسان قیام نمود و با دشمن به جنگ پرداخت و سپاه دشمن را شکست داده و بعد از آن عازم هرات شد و از آنجا به شهر جرجان روانه شد. والی خراسان (نصر) همراه 80 هزار سوار از شام و اطراف برای سرکوبی یحیی وارد قریه ارغوان شدند و بعد از سه روز جنگ یحیی و یارانش را به شهادت رساندند.

این مکان از گذشته جزو زیارتگاه‌های چهارگانه ایلات ترکمن یموت به خصوص آتابای‌ها بوده است که به هنگام ییلاق و قشلاق به زیارت آن می‌رفتند.

 

امامزاده یحیی بن زیدامامزاده یحیی بن زید